Powstanie Wielkopolskie, choć powszechnie kojarzone z wydarzeniami rozgrywającymi się na terenie Wielkopolski, miało również swój wyraźny wymiar na Pałukach i Kujawach — wciąż zbyt rzadko obecny w szkolnej narracji i debacie publicznej. Konkurs poświęcony temu zagadnieniu był próbą przybliżenia lokalnego kontekstu powstania oraz pokazania, że historia regionu może stać się punktem wyjścia do wartościowej, angażującej rywalizacji edukacyjnej. Patronat nad wydarzeniem objęła bydgoska delegatura Instytutu Pamięci Narodowej. Kameralny i merytoryczny charakter konkursu połączył się autentycznymi emocjami i zaangażowaniem uczestników.
W konkursie wzięło udział 19 uczniów szkół podstawowych i ponadpodstawowych z różnych miejscowości regionu: Bydgoszczy, Inowrocławia, Żołędowa, Ślesina, Mamlicza, Kościelca oraz Kcyni. Już sama ta różnorodność pokazała, że potrzeba rozmowy o historii lokalnej pozostaje żywa, a młodzi ludzie chętnie podejmują intelektualne wyzwania wykraczające poza szkolny program nauczania.
Część pisemna oraz wystawa i wykład na temat Powstania Wielkopolskiego
Konkurs rozpoczął się częścią pisemną, która sprawdzała zarówno wiedzę z zakresu historii lokalnej, jak i ogólną znajomość przebiegu Powstania Wielkopolskiego. W czasie sprawdzania prac uczestnicy mogli skorzystać z przerwy przy herbacie oraz obejrzeć kameralną wystawę przygotowaną przez Instytut Pamięci Narodowej pt. „Należy stworzyć niepodległe państwo polskie (…) z wolnym dostępem do morza”.
Kolejnym punktem programu był wykład pana Mirosława Sprengera, przedstawiciela IPN. Prelekcja przypomniała ogólne przyczyny wybuchu Powstania Wielkopolskiego, a następnie skupiła się na mniej znanych, ale niezwykle ciekawych aspektach północnego frontu powstania. Uczestnicy mieli okazję poznać konkretne postacie związane z regionem, zobaczyć archiwalne fotografie z okolic Pałuk i Kujaw oraz usłyszeć o faktach, które rzadko pojawiają się w podręcznikach szkolnych, a stanowią ważny element lokalnego dziedzictwa historycznego.
Finał ustny w formule turniejowej
Po krótkiej dogrywce wyłaniającej finalistów przyszedł czas na część ustną konkursu. Zarówno finaliści, jak i pozostali uczestnicy zgromadzili się na sesji finałowej, której formuła nawiązywała do popularnego turnieju „1 z 10”.
Pytania były wymagające, co naturalnie wywoływało emocje — radość z poprawnych odpowiedzi, napięcie przy trudniejszych pytaniach i życzliwy doping ze strony publiczności. Taka forma pozwoliła nie tylko wyłonić laureatów, ale również stworzyć atmosferę wspólnego przeżywania rywalizacji.
Zakończenie konkursu i oprawa artystyczna
Wręczenie nagród odbyło się w otoczeniu wystawy IPN, co dodatkowo podkreśliło rangę wydarzenia. Uroczystość poprzedził krótki, lecz niezwykle nastrojowy występ Samuela Ameryka, który wykonał na pianinie Poloneza B-dur Fryderyka Chopina.
Dużą wagę przywiązujemy do detali i nieformalnych przestrzeni spotkania. Uczestnicy mogli własnoręcznie wykonać pamiątkową przypinkę z symbolem Powstania Wielkopolskiego, porozmawiać przy herbacie, a nawet — zupełnie spontanicznie — rozegrać krótką partię szachów. Takie drobne elementy budują atmosferę otwartości i sprawiają, że wydarzenie zostaje zapamiętane nie tylko jako konkurs, ale jako wartościowe doświadczenie.
Żegnając się z uczestnikami, wielokrotnie słyszeliśmy deklaracje chęci udziału w kolejnych edycjach. To dla nas najlepszy dowód, że obrana formuła — łącząca historię lokalną, rywalizację i elementy spotkania — trafia do młodych pasjonatów historii i ma potencjał, by stać się stałym punktem edukacyjnego kalendarza.